Kiểm soát lõi AAO: Ưu tiên độ tuổi bùn, Cảnh báo sớm mức bùn, Xác minh chỉ số, Quan sát bằng mắt và Hỗ trợ kiểm tra bằng kính hiển vi. Bùn dư được thải ra từ phễu xả bùn ở đáy bể lắng thứ cấp. Bùn quay trở lại được tái chế liên tục và bùn dư được thải ra khi cần thiết.
I. Kiểm soát SRT tuổi bùn (Cơ sở chính cho quá trình khử nitrat và loại bỏ phốt pho AAO)
Loại bỏ phốt pho AAO: 8-12 ngày; Khử nitrat đồng thời: 10-15 ngày (nước thải đô thị)
• SRT > Giới hạn trên: Lão hóa bùn, tích tụ phốt pho nghiêm trọng, lắng đọng thứ cấp dễ tạo ra bùn nổi kỵ khí → Tăng lượng bùn thải
• SRT < Giới hạn dưới: Bùn hoạt tính không đủ, khả năng loại bỏ phốt pho kém hơn → Giảm/tạm dừng xả bùn
Công thức tính toán: SRT=MLSS * Thể tích bể xử lý sinh học / Lượng bùn thải dư thừa * Nồng độ bùn trả về
II. Đánh giá chỉ số lý hóa của bể xử lý sinh học (Kiểm tra định kỳ)
1. SV30 (Hệ số lắng, lấy mẫu từ nước thải bể sục khí)
Kiểm soát: 20%-30%
• >30%: Tăng tổng lượng bùn, tải chất rắn quá mức vào bể lắng thứ cấp → Tăng lượng bùn dư thải ra
• <18%: Insufficient sludge, easily causing turbid effluent → Reduce or stop discharge
Chú ý: Lắng nhanh trong 5 phút đầu → Lão hóa bùn; Quá trình lắng cực chậm, phân tầng mờ → Bùn đóng cặn, giảm lượng bùn thải
2. Nồng độ MLSS (Các loại rượu hỗn hợp)
AAO (Thuật toán oxy tích lũy-Axit tích lũy) Tiêu chuẩn 3000-4000mg/L
• MLSS > 4500mg/L: Làm giàu bùn hệ thống, tăng bùn cặn thứ cấp → Xả bùn liên tục
• MLSS < 2200mg/L: Thất thoát bùn, dừng xả bùn và duy trì thể tích bùn
3. SVI (Chỉ số thể tích bùn): SVI=SV30/MLSS (g/L)
• 70-150mL/g: Bùn lành, xả bùn bình thường
• > 150: Bùn cặn, lắng kém, giảm lượng bùn thải ra một nửa để tránh thất thoát bùn
• <50: Sludge aging and fragmentation significantly reduces sludge discharge.
III. Mức bùn trong Bể lắng thứ cấp (Đánh giá tại hiện trường-nhanh nhất và trực quan nhất)
Phương pháp đo lường
1. Phương pháp thăm dò thủy tinh: Chèn một ống trong suốt theo chiều dọc vào đáy bể và nhấc ống lên để đọc-chiều cao bề mặt nước của bùn; lấy giá trị trung bình tại nhiều điểm (giữa và 3-5 điểm dọc mép bể).
2. Máy đo giao diện bùn trực tuyến: Giám sát siêu âm-thời gian thực, thiết bị tiêu chuẩn trong các nhà máy nước lớn.
Ngưỡng xả bùn (Độ sâu nước hiệu quả H)
• Mức bùn > H×1/3: Bùn tích tụ quá nhiều; ngay lập tức tăng lượng xả bùn để ngăn chặn bùn nổi lên trong quá trình khử nitrat.
• Mức bùn < H×1/4: Khối lượng bùn thấp; giảm lượng bùn thải để đảm bảo đủ lượng bùn hồi lưu. Khoảng cách lớp bùn từ đập nước thải < 0,5m: Xả bùn khẩn cấp-quy mô lớn để ngăn chặn bùn tràn với nước thải và mức SS quá cao.
IV. Kiểm tra hình thức bể lắng thứ cấp (Kiểm tra bằng mắt)
1. Yêu cầu xả bùn tăng lên
① Các mảng bùn nổi màu vàng/nâu có bọt khí mịn trên bề mặt (bùn khử nitrat, lưu giữ bùn kéo dài dẫn đến sinh khí kỵ khí)
② Nước thải đục, SS và TP tăng đột ngột, cặn bùn mịn nổi trên đập nước thải
③ Bùn đáy có mùi đen và hôi-có mùi hydro sunfua (phân hủy bùn)
2. Yêu cầu xả bùn giảm/treo
① Bề mặt thông thoáng, không còn cặn nổi nhưng SV30 tiếp tục suy giảm
② Bông cặn nhỏ, rời rạc, nổi phía trên màu trắng (bùn phân hủy, thể tích bùn không đủ)
V. Phụ trợ: Kiểm tra bằng kính hiển vi + Chất lượng nước đầu vào và nước thải
1. Microscopic examination: Decreased or dying Vorticella and rotifers → sludge aging, increase sludge discharge; Filamentous bacteria surge >30% → đóng cặn, kiểm soát việc xả bùn.
2. Các chỉ số nước thải: Liên tục vượt tiêu chuẩn TP trong nước thải (giải phóng phốt pho quá mức do vi khuẩn tích tụ polyphosphate{1}}, tuổi bùn quá cao) → tăng lưu lượng; lượng nitơ amoniac tăng cao và quá trình nitrat hóa không đủ → giảm lượng xả thải để duy trì MLSS.
Hướng dẫn thực hành xả bùn AAO
Xả bùn thường xuyên khi tuổi bùn vượt tiêu chuẩn; xả ngay khi mức bùn vượt quá 30; xả bùn khi SV vượt quá 30; giảm lượng bùn thải khi SVI cao; xả mạnh bùn nổi trên mặt bể; ngừng xả bùn khi nước thải chuyển sang màu trắng.